De bibliotheek die geen bibliotheek is

Alweer enige tijd is de nieuwe openbare bibliotheek (OBA) in Amsterdam geopend. Het gebouw waar de bibliotheek zich in bevindt is wellicht iets te protserig, maar naar mijn mening zeker niet lelijk en past goed in het nieuwe (in aanbouw zijnde) Oosterdoks Eiland (ODE). Van binnen is het gebouw licht en ruimtelijk, voorzien van mooie vloeren en comfortabele stoelen. Tot mijn verbazing echter ben ik na de afgelopen paar dagen enige tijd in het gebouw doorgebracht te hebben ergens achter gekomen. Dit is geen bibliotheek.
Ik kijk nog eens om me heen. Ik zie kasten vol met boeken staan, kenmerkend voor een bibliotheek, toch bekruipt me het gevoel dat er iets niet klopt. Vanuit de stoel waar ik in zit laat ik de indrukken op me inwerken. Ik zie niet alleen de kasten met boeken, ik zie ook vele mensen achter computers zitten, ik zie mensen foto's maken van het interieur, ik zie mensen het uitzicht over Amsterdam bewonderen, ik hoor mensen bellen met hun mobiele telefoon. In de entreehal hoor ik zelfs iemand op de daar aanwezige piano spelen, en door dat alles heen het gebrom van een alsmaar blazende airco. En terwijl ik in een van de comfortabele stoelen een boek probeer te lezen dringt het tot me door. Dit is een schijnbibliotheek. Achter een façade van boeken schuilt een heel ander verhaal.
Een echte bibliotheek dwingt stilte af en zorgt ervoor dat je focus onherroepelijk naar het boek in je handen wordt geleid. In een echte bibliotheek is de stilte heilig. In de OBA is de stilte opgeofferd, aan het kruis genageld om bezoekers te trekken. Die opoffering zit al in de manier waarop het gebouw is ontworpen. De vele hoekjes en nissen zijn ideaal om te zitten, maar de open verdiepingen laten elk stemgeluid tien keer rondgalmen. Naast de stilteruimte — is het inrichten van een speciale stilteruimte in een bibliotheek niet al een teken aan de wand? — bevindt zich een boekenlift die een geluid maakt als een kat in het nauw, elke twee seconden. Vanaf het café op de bovenste verdieping baant het geroezemoes zich een weg naar beneden.
De OBA is geen echte bibliotheek, maar een symbool voor de samenleving waarin stilte een taboe is geworden. De afleiding is het doel geworden. We willen afgeleid worden door de computers, door de mensen in het café, door de muziek om maar niet te zien dat we het boek dat voor ons ligt niet meer kunnen lezen.